Bắt Trẻ Đồng Xanh - Võ Phiến

Dưới đây là một bài viết của nhà văn Võ Phiến, viết vào năm 1968, nói về việc chế độ miền Bắc đưa trẻ em ra Bắc để huấn luyện để rồi đưa trở về miền Nam. Bài viết này được đặt dưới tựa đề Bắt Trẻ Đồng Xanh. Phần đầu, Võ Phiến nhắc đến việc tập kết bộ đội và các thiếu nhi ra Bắc sau khi ký kết Hiệp Định Genève năm 1954. Sau đó Võ Phiến nói đến việc vào thời đó, năm 1968, nhiều toán thiếu nhi cũng được đưa ra Bắc theo lối đường mòn Hồ Chí Minh giống như thời 1954.

Bắt Trẻ Đồng Xanh, một tạp bút nổi tiếng cùa Võ Phiến.

 

Bài viết năm 1968, thời gian sắp khai mac Hội Nghị Paris về Chiến Tranh Việt Nam. Đọc để thấy tại sao chính quyền Cộng Sản ghét ông cay đắng.

Võ Phiến là người hòa nhã, ngoài đời cũng như trong văn chương. Hiếm khi ông nặng lời với ai. Đoạn viết về HCM là lời lẽ nặng nề nhất ông viết về con người

 

Người như thế, không biết lòng dạ ra sao, tim óc ra sao. Bảo rằng cùng trong một người, vừa chứa đầy những kế hoạch xua ngay đồng bào mình vào chiến tranh liên tiếp vừa có chỗ cho tình yêu thương đồng bào, thật không thể hiểu thấu.

 

và ngay sau đó ông viết

 

Những lời trên đây không được nhã nhặn. Quả thật không nhã nhặn. Và kẻ viết ra phải lấy làm ngượng về lời lẽ mình. Nhưng khi mình là dân một nước đã trải qua bao nhiêu năm khói lửa, rồi lại trông thấy trước mặt một viễn tượng đầy máu me, khi ấy nói về kẻ gây thảm họa thật khó giữ lòng bình thản để nói lời tao nhã.

 

Ông đã gác bút mấy năm rồi. Hiện sống tại San Diego, Alzheimer nặng.

Bắt Trẻ Đồng Xanh

Trong những ngày gần đây ai nấy chỉ những xôn xao về chuyện ngưng chiến: Bao lâu nữa nhỉ? Làm gì bây giờ?

Trong bao nhiêu năm trời, chúng ta đã quen với nếp sống chiến tranh đến nỗi hòa bình làm chúng ta bối rối. Nhưng thiết tưởng ngưng chiến không đáng làm chúng ta bận tâm đến thế. Chiến tranh này sắp kết thúc, bằng cách này hay cách khác, hoặc sớm hơn một ít hoặc chậm hơn một ít. Chuyện phải đến rồi sẽ đến, nó xảy đến ra sao dường như cũng đã được trù liệu.

Bộ đội tập kết ra Bắc, 1954

Cái đáng bận tâm là những điều tiếp theo cuộc ngưng chiến ấy.

— Thì các vị lãnh đạo của chúng ta đã tiên liệu rồi: đấu tranh chính trị chứ gì? kinh tế hậu chiến chứ gì?

Đấu tranh chính trị, nó hiển nhiên quá, nó sờ sờ ra đấy, tưởng như rờ mó được. Nói rằng trong giai đoạn tới ta với cộng sản phải đấu tranh chính trị với nhau, nói thế gần như không phải là tiên liệu gì ráo. Đó là đối phó. Chuyện ấy đến ngay trước mắt rồi, ta buộc lòng phải đối phó tức khắc, thế thôi.