Khi tôi học cấp 2 ở miền Bắc Việt Nam, một cô bạn có cha là địa chủ đã bị xử bắn hồi năm 1956, học rất giỏi thế nhưng hết lớp 7 không được thi lên cấp 3.
Cô phải đi học nghề và sau đó làm kế toán cho hợp tác xã với cái bằng trung cấp.
Một số khác thuộc thành phần lý lịch "xấu" được địa phương cho học hết cấp 3 nhưng đó là nấc thang cuối cùng của công việc "dùi mài kinh sử" vì còn đường vào đại học bị chặn hoàn toàn.
Sau thời kỳ Đổi Mới chuyện trù dập vì lý lịch này hóa ra vẫn còn, đồng thời, hiện tượng Con ông cháu cha được thăng tiến nhanh chóng khiến dư luận có cảm giác về các chính sách bất bình đẳng về cơ hội đang tiếp tục được duy trì.