CÁC LOẠI HOA SỨ - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

Theo cách gọi tên thông thường của người Việt Nam ta có ba gia đình hoa sứ khác nhau:

Hoa sứ thuộc gia đình thảo mộc Apocynaceae như hoa trúc đào.

Hoa sứ thuộc gia đình thảo mộc Annonaceae của cây mãng cầu có hoa rất thơm như hoa sứ Ylang Ylang.

Hoa sứ thuộc gia đình thảo mộc Magnoliaceae của hoa mộc lan (Mu Lan) như hoa sứ Nam hay sứ Ngọc Lan. Nhưng hoa sứ nam không phải là hoa mộc lan (Magnolia) mặc dù cùng gia đình thảo mộc Magnoliaceae và một trong những tên khoa học của sứ ngọc lan là Magnolia Champaca.

Chúng tôi không đề cập đến sứ Tây vì đó là hoa bằng lăng bàn Duabanga sonneratiodes thuộc gia đìnhLythraceae. Hoa nhỏ kết chùm màu đỏ, trắng hay hồng rất đẹp nhưng không có hương thơm. Tuy có tên Sứ Tây nhưng chúng tôi không liệt nó vào hoa Sứ vì hoa Sứ phải có hương.

NĂM THÂN NÓI CHUYỆN KHỈ - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 

Năm 2016 là năm Bính Thân tức năm con Khỉ. Tên gọi Hán- Việt của Khỉ là Hầu.
Nhân lúc thế giới sắp chào đón năm Bính Thân chúng tôi xin trình bày vài nét tổng quát về Hầu tộc.
 

THÂN THẾ VÀ THÂN THUỘC CỦA KHỈ

Khỉ là loài động vật có vú, có xương sống, có máu đỏ và sinh con. Về hình dạng Khỉ là động vật có hình dáng giống người hơn cả. Khỉ đi hai chân, dùng tay để đu bay trên cây hay cầm sào để hái trái cây. Bàn tay Khỉ có 05 ngón; bàn chân cũng có 05 ngón như loài người. Khỉ cái cũng có kinh nguyệt! Khỉ có trí thông minh hơn các loại thú vật khác. Loài người thuần hoá chúng và huấn luyện chúng biểu diễn trong các gánh hát xiệc.

Khỉ chưa hoàn toàn giống người vì có nhiều lông, có đuôi, không biết nói cũng không có chữ viết. Cũng có loài Khỉ to lớn không có đuôi như đười ươi, dã nhân, tinh tinh v. v..

Có trên 200 loại khỉ khác nhau trên thế giới. Khỉ sống trên cây, trong rừng, trên đồng cỏ ở miền núi rừng Nam Á, Đông Nam Á, Phi Châu, Trung Mỹ và Nam Mỹ. Khỉ cũng sống được ở vùng lạnh có tuyết như miền núi ở Nhật và trên dãy Hi Mã Lạp Sơn. Âu Châu, Bắc Mỹ và Úc Đại Lợi không có khỉ trong trạng thái hoang dã.

CÙNG CẢNH NGỘ NHƯNG KHÔNG CÙNG CẤP HẠNG - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

I- VIỆT NAM và NHẬT BẢN

Việt Nam là một quốc gia ở Đông Nam Á. Nhật là quần đảo nằm trong vùng Đông Bắc Á. Diện tích Việt Nam ước chừng 360.000 cây số vuông và diện tích Nhật Bản trên 400.000 cây số vuông. Dân số Nhật lúc nào cũng đông hơn dân số Việt Nam.

Việt Nam bị người Trung Hoa đô hộ trên 1.000 năm từ năm 111 trước Tây lịch đến năm 938. Sau khi thu hồi độc lập thì đất nước rơi vào hoàn cảnh loạn lạc, nội chiến triền miên. Thập nhị sứ quân tương tranh, sự thoán đoạt vương quyền, cuộc tranh giành quyền hành liên tục diễn ra giữa họ Mạc, Lê, Trịnh, Nguyễn, Nguyễn Tây Sơn từ thế kỷ 16 đến đầu thế kỷ 19. Từ năm 938 đến 1945, Việt Nam thay đổi triều đại 13 lần: Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Hậu Lê, Mạc, Lê Trung Hưng, vua Lê chúa Trịnh, chúa Nguyễn ở phương nam, nhà Tây Sơn, nhà Nguyễn.

NHỮNG YẾU TỐ VƯƠN LÊN CỦA NHẬT BẢN - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

Nguồn hình : Shinto - Savitri Devi

Nhật Bản là một quần đảo ở Đông Bắc Á Châu. Như người Trung Hoa, Triều Tiên và Việt Nam, người Nhật thuộc hoàng chủng. Nước Trung Hoa, Triều Tiên và Nhật Bản nằm trong vùng khí hậu ôn đới nên da người Trung Hoa, Triều Tiên và Nhật Bản tương đối sáng hơn da người Việt Nam sống trong vùng khí hậu nhiệt đới.

Khác với Việt Nam và Triều Tiên, Nhật Bản không hề bị người Trung Hoa đô hộ dù rằng người Nhật từng chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa đời nhà Đường (618 – 906). Trường An (Chang-an) tức Tây An bây giờ (Sian) từng là kinh đô ánh sáng ở Đông Á một thời. Vào thế kỷ thứ VI, các sư tăng Triều Tiên truyền giảng Phật Giáo ở Nhật Bản. Phật Giáo phát triển song song với Thần Đạo cổ truyền của dân tộc Nhật. Chữ kana xuất hiện vào thời đại Heian (794 – 1185). Vào thời đại này vai trò của Nara suy giảm trước Heian-kyo tức là Kyoto (Tây Kinh), nơi các Nhật hoàng ngự, cho đến năm 1868 khi Nhật Hoàng Meiji (Minh Trị) thiên đô về Edo và đổi thành Tokyo (Đông Kinh) để bắt đầu cuộc canh tân xứ sở theo các nước phương Tây.

CHUYỆN VĂN HÓA ĐÔNG TÂY - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

          Trên đời có lẽ không có sự va chạm nào gây nhiều sứt mẻ ghê gớm như sự va chạm văn hoá. Không có gì đáng ghê tởm bằng sự tự hào văn hoá của mình và nhạo báng văn hoá của người khác. Trong thời hoàng kim của người Bạch Chủng Rudyard Kipling khẳng định:

Đông là Đông,
Tây Là Tây,
Đông và Tây không bao giờ gặp nhau.

 

Về cơ thể, người ta tìm mọi ưu điểm của người Bạch Chủng để giải thích người Bạch Chủng thông minh hơn người Hoàng Chủng và Hắc Chủng. Nào là da trắng, mắt xanh, tóc hoe vàng trông đẹp đẽ. Nào là góc mặt rộng nói lên chỉ số thông minh. Nào là trán cao, đầu sói biểu lộ một trí thông minh tiềm ẩn. Nào là mũi cao và thẳng khác với mũi tẹt hay mũi hở trên không như ống khói tàu vừa kém thẩm mỹ vừa kém ánh sáng trí tuệ v. v.

KHỔNG TƯỚC TỰ THUẬT - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

Công trống và công mái
Người Việt Nam gọi dòng họ chúng tôi là Công hay Khổng Tước theo Hán- Việt. Người Anh gọi chúng tôi làPeacock cho cả nam lẫn nữ mặc dù Peacock chỉ các nam Khổng Tước. Nữ Khổng Tước gọi là Peahen và con cái gọi là Peachicks. Họ gọi chung dòng họ chúng tôi là Peafowl nghĩa là gồm cả nam, nữ và ấu nhi Khổng Tước. Người Pháp gọi nam Khổng Tước là Paon; nữ là Paonne và ấu nhi là Paonneaux.

Tên La Tinh của chúng tôi là Pavo cristatus, Pavo muticus, Afropavo congensis ( Khổng Tước gốc Phi Châu). Gà Tây, Gà Lôi đều là thân thuộc gần của chúng tôi trong đại gia đình Phasianidae.

Khổng Tước chúng tôi là loại có lông vũ rậm rạp và có màu sắc sặc sỡ. Các anh Khổng Tước có đuôi dài gấp đôi thân hình và có bộ lông đẹp hơn bộ lông của các chị Khổng Tước. Trung bình các anh Khổng Tước dài 1 m nhưng đuôi có thể dài đến 2 m. Các chị Khổng Tước chỉ dài lối 95 cm. Quần áo của các chị màu đen xám trông cũ kỹ trong khi quần áo các anh có ngũ sắc đẹp tuyệt vời. Trọng lượng của các anh Khổng Tước xê dịch từ 4 đến 6 ki-lô. Trọng lượng các chị xê dịch từ 3 đến 5 ki-lô. Khổng Tước chúng tôi có đôi cánh dài, thân hình nhẹ nên có thể bay và ngủ trên các nhánh cây.

Tản mạn TUỔI THỌ - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 

          Vẫn biết cuộc đời là ô trọc, đa thọ là đa nhục, loài người vẫn thích có tuổi thọ cao và sợ sự yểu tử. Bức tranh Tam Đa tóm lược ước  vọng  của người Trung Hoa và những dân tộc Á Đông chịu ảnh hưởng của Khổng Giáo. Trên đời còn gì sung sướng bằng Phước, Lộc, Thọ. Học hành đỗ đạt ra làm quan, bổng lộc dồi dào, con cháu đông đảo, tuổi thọ cao để thụ hưởng hai cái phước kia.

Trong bức tranh Tam Đa Ông Thọ được mô tả bằng hình vẽ  của một cụ già râu tóc bạc phơ, da hồng hào, trán cao, gồ lên, chân mày dày màu trắng như tuyết (bạch mi); tai to và dài, nhân trung sâu và dài; lưng rùa. Tay ông Thọ cầm trái đào. Đó là tất cả những ấn dấu và biểu tượng  của sự trường thọ.

ÂU CHÂU VÀ NGƯỜI DI CƯ HỒI GIÁO - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 

          Âu Châu rộng 10 triệu km2 với 743 triệu dân. Phía Bắc có Bắc Băng Dương. Phía Tây có Đại Tây Dương. Phía Nam có Địa Trung Hải, Hắc Hải và Biển Caspian. Phía Đông có dãy Urals.

Âu Châu ngày nay có 50 quốc gia với diện tích và dân số lớn nhỏ khác nhau:
- Andorra rộng 468 km2
- Liechtenstein rộng 160 km2
- Malta rộng 316 km2
- Monaco rộng 1.95 km2 (không đến 2 km2)
- San Marino rộng 61 km2
- Vatican rộng 0.44 km2 (không đến nửa cây số vuông).
 

Âu Châu là lục địa chịu ảnh hưởng của Thiên Chúa Giáo, Chính Thống Giáo phương Đông, Tin Lành Giáo và Anh Quốc Giáo (Anh). Các nước Albania, Kosovo, Bosnia được xem như nước Hồi Giáo trên lục địa Âu Châu.
 

NGƯỜI VÀ CÂY CỎ - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

          Vạn vật trong vũ trụ đều có liên hệ với nhau. Loài người được xem là vạn vật thượng tầng làm chủ mọi vật hiện hữu trên trái đất vì loài người có não bộ to, có trí khôn, có tiếng nói, có chữ viết, có triết lý, có tôn giáo, có tổ chức xã hội, có luật pháp, định chế chánh trị v.v. Loài người học hỏi lẫn nhau và còn học hỏi và nghiên cứu nhiều về thảo mộc, động vật trên mặt đất, dưới lòng đất, trên không và dưới lòng biển.

Chúng tôi cố lược ghi vài điểm tương đồng giữa loài người và cây cỏ trong bài viết nầy với hy vọng tạo cảm hứng cho người quan tâm bổ túc những phần còn thiếu sót.

***

Cây cối có cấu trúc như một con người. Thân cây như thân người. Đọt cây như cái đầu; nhánh cây như tay; lá cây như lông, râu, tóc của người; rong rêu trên thân cây như hắc lào, ghẻ, u nhọt trên da người; vỏ cây như da người, nhựa cây như máu; rễ cây như chân đi tìm nguồn sống (nước và chất dinh dưỡng cho cây); hoa được ví như sự thành hôn của một người đến tuổi cập kê; trái được ví như con cái. Ong, bướm, gió là những ông, bà mai trong cuộc hôn nhân và thụ thai của thảo mộc. Cây mất nhựa như người mất máu tất phải khô héo và chết. Một số lớn cây bị lột vỏ thì chết như người bị lột da vậy. Cây quế, cây baobab (hầu cốc mộc), cây ký ninh Cinchora pubescens ... lột vỏ vẫn sống, nhưng người ta bị lột da thì không thể nào sống được.

NHỮNG YẾU TỐ VƯƠN LÊN CỦA NHẬT BẢN - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

   Nguồn hình : Shinto - Savitri Devi

Nhật Bản là một quần đảo ở Đông Bắc Á Châu. Như người Trung Hoa, Triều Tiên và Việt Nam, người Nhật thuộc hoàng chủng. Nước Trung Hoa, Triều Tiên và Nhật Bản nằm trong vùng khí hậu ôn đới nên da người Trung Hoa, Triều Tiên và Nhật Bản tương đối sáng hơn da người Việt Nam sống trong vùng khí hậu nhiệt đới.

Khác với Việt Nam và Triều Tiên, Nhật Bản không hề bị người Trung Hoa đô hộ dù rằng người Nhật từng chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa đời nhà Đường (618 – 906). Trường An (Chang-an) tức Tây An bây giờ (Sian) từng là kinh đô ánh sáng ở Đông Á một thời. Vào thế kỷ thứ VI, các sư tăng Triều Tiên truyền giảng Phật Giáo ở Nhật Bản. Phật Giáo phát triển song song với Thần Đạo cổ truyền của dân tộc Nhật. Chữ kana xuất hiện vào thời đại Heian (794 – 1185). Vào thời đại này vai trò của Nara suy giảm trước Heian-kyo tức là Kyoto (Tây Kinh), nơi các Nhật hoàng ngự, cho đến năm 1868 khi Nhật Hoàng Meiji (Minh Trị) thiên đô về Edo và đổi thành Tokyo (Đông Kinh) để bắt đầu cuộc canh tân xứ sở theo các nước phương Tây.

AZERBAIJAN: MỘT CỰU CỘNG HÒA SÔ VIẾT HỒI GIÁO PHÚ TÚC GIỮA SỰ THÙ NGHỊCH CỦA LÂN BANG - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

zerbaijan là một quốc gia không có biển mà chỉ có một phần bờ biển trên nội hải Caspian. Đây là một biển nước mặn nằm trong nội địa. Mực nước thấp dần vì sự bốc hơi do bức nhiệt của ánh sáng mặt trời. Azerbaijan có biên giới chung với:

- Nga ở phía Bắc
- Georgia ở phía Tây Bắc
- Armenia ở phía Tây
- Thổ Nhĩ Kỳ ở phía Tây Nam
- Iran ở phía Nam
 

Diện tích Azerbaijan lối 86,600 km2 (26.24% diện tích nước Việt Nam) với lối 9 triệu dân đa số thuộc chủng tộc Azeri. Chủng tộc này được tìm thấy đông đảo ở Iran. Iran là quốc gia phản đối quốc hiệu Azerbaijan.

 

TAM KHÔI NHIỆT ĐỚI QUẢ - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 

          Vùng nhiệt đới được giới hạn bởi vĩ tuyến 23 ½ Bắc Bán Cầu và 23 ½ Nam Bán Cầu.  Á Châu, Phi Châu, Mỹ Châu và Úc Châu có vùng khí hậu nhiệt đới.  Các quốc gia Đông Nam Á đều nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới.

 

Trái cây miền nhiệt đới ngọt hơn trái cây miền ôn đới nhưng không được phổ biến rộng rãi khắp thế giới như trái cây miền ôn đới.  Tầm quan trọng của cây trái miền ôn đới gắn liền với sự phát triển của đạo Thiên Chúa và khoa học kỹ thuật của các quốc gia Âu- Mỹ trong vùng khí hậu ôn đới.  Khắp thế giới đâu đâu người ta cũng biết trái nho.  Các quốc gia Thiên Chúa Giáo và Chính Thống Giáo Âu Châu như Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp… là những quốc gia trồng nhiều nho và sản xuất rượu nho.  Kinh nghiệm trồng nho, ăn nho và sản xuất rượu nho được người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha du nhập vào Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Nam Mỹ và người Pháp đưa vào thuộc địa Hồi Giáo của họ ở Bắc Phi khiến cho nho có một vai trò quan trọng trong kinh tế và thương mại của những quốc gia trồng nho và sản xuất rượu nho trên thế giới.

 

LÁ TRƯỜNG SINH Nguồn gốc, thân thế và tên gọi - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 

          Cây trường sinh là một loại thảo mộc thích hợp với khí hậu đại dương và nhiệt đới. Nó được tìm thấy nhiều trên đảo Madagasca, đảo Reunion, các quốc gia Nam Mỹ, Đông Nam Á, trên các hải đảo trong biển Caribbean và Thái Bình Dương.
 

Tên khoa học của cây trường sinh hay sống đời là Kalanchoe pinnata thuộc gia đình Crassulaceae. Ngoài ra nó còn những tên khoa học khác như: Bryophyllum pinnatum, Bryophyllum calicinum, Bryophyllum germinans, Verea pinnata, Cotyledon calycina, Cotyledon calyculata, Cotyledon pinnata, Cotyledon rhizophilla, Crassula pinnata, Crassula floripendia, Sedum madagascariense.
 

Người Việt Nam gọi là cây trường sinh hay sống đời vì cây nầy không bao giờ chết. Thông thường lá cây rụng xuống đất thì rã mục và hòa lẫn với đất cát thành phân. Lá cây trường sinh khi rụng xuống đất thì ra rễ và ra nhiều cây trường sinh con. Đó là nguồn gốc của tên Trường Sinh của nó.
 

NHỮNG SƯ PHỤ THẦM LẶNG - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 On top of the world

          Theo lịch trình tạo dựng của Đấng Tạo Hóa, loài người là động vật ra đời sau cùng. Loài người xuất hiện trên Trái Đất sau cây cỏ và các loài động vật.

Chiều cao trung bình của loài người là 1,65 m và cân nặng lối 55 kí-lô. Người cao nhất không quá 2,5 m và người nặng cân nhất không quá 500 kí-lô. Nhưng loài người là thượng từng trong vũ trụ. Họ kiểm soát đất đai, hầm mỏ, núi đồi, bình nguyên, biển cả, ao hồ, sông ngòi, cây cối và động vật hiện hữu trên mặt đất. Họ thụ hưởng ánh sáng mặt trời, mặt trăng. Họ uống nước sông, suối, ao hồ. Họ săn thú để lấy thịt ăn, lấy da làm quần áo mặc cho ấm khi trời lạnh. Họ đốn cây về làm nhà, đóng bàn ghế, ghe thuyền, làm củi chụm. Họ hái trái cây để ăn, lấy hột làm giống. Họ khai thác hầm mỏ để làm dụng cụ trồng trọt, võ khí tự vệ, nữ trang để làm đẹp cho nữ phái v.v... Tất cả các thứ ấy đều miễn phí vì nó có sẵn trước và sau khi họ xuất hiện.

THẢO MỘC GẮN LIỀN VỚI ĐỨC PHẬT - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

                

          Người khai sáng ra Phật Giáo là thái tử Siddharta Gautama (563-483 trước Tây Lịch). Đó là năm sinh và năm viên tịch được nhiều người chấp nhận hiện nay. Đạo Phật có ba nhánh chính:

– Phật Giáo Đại Thừa (Mahayana Buddhism): Trung Hoa, Nhật, Triều Tiên, Việt Nam. 

– Phật Giáo Tiểu Thừa (Hinayana hay Theravada Buddhism): Sri Lanka, Miến Điện, Thái Lan, Cambodia, Lào.  

– Hoàng Giáo Tây Tạng (Vajrayana hay Tantrayana): Tây Tạng, Mông Cổ.

TIẾNG VIỆT - Gs PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

                                   Cung Oán Ngâm Khúc

         Như tất cả các dân tộc khác trên thế giới, người Việt Nam có tiếng nói từ lúc bình minh lịch sử nhưng tiền nhân chúng ta không có chữ viết. Đó là tình trạng chung của các dân tộc sống ở miền nam sông Dương Tử đến thung lũng sông Hồng, sông Mã và sông Cả cách đây 3000 năm. Ở Trung Hoa có lối 500 thổ ngữ khác nhau nhưng tất cả các tộc đều cùng chung một chữ viết.

Người Việt Nam học Hán tự từ các nhà cai trị Trung Hoa dưới thời Bắc Thuộc (111 trước Tây Lịch đến 938 sau Tây Lịch). Vào thế kỷ 13 Nguyễn Thuyên, thượng thơ bộ hình dưới triều vua Trần Nhân Tôn (1225–1258), là người đầu tiên làm thơ bằng chữ Nôm. Ông được vua nhà Trần cho đổi sang họ Hàn sau khi làm một bài văn tế khiến cho con sấu hung tợn trên sông Phú Lương bỏ đi. Sự kiện nầy giống như Hàn Dũ (768–823) đời Đường đặt văn tế cá sấu khi làm thứ sử ở Triều Châu. Tuy vậy chữ Nôm vẫn chưa phát triển. Các cuộc thi tam trường qua các triều đại ở Việt Nam đều bằng chữ Hán.

THẢO MỘC TRONG VĂN CHƯƠNG, THI CA VÀ NGÔN TỪ THÔNG DỤNG VIỆT NAM - PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

         Việt Nam là một quốc gia nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới có vũ lượng trung bình hàng năm cao nên có nhiều loại thảo mộc khác nhau. Trong văn chương, thi ca và ngôn từ thông dụng người ta đề cập nhiều đến những loại cây lương thực mang sự sống hàng ngày, các loại hoa, một ít loại cây biểu tượng, cây ăn trái, cây thuốc hay cây cung cấp gỗ dùng trong việc xây cất, đóng thuyền hay đóng bàn, ghế, tủ sẵn có trong nước. Người ta dùng hình ảnh của thảo mộc để nhắc nhở công dụng, dược tính trị liệu của chúng hay để đưa ra những nhận xét mang tính kinh nghiệm nghề nghiệp, kinh nghiệm sống, triết lý nhân sinh và tâm lý-xã hội.

Cây lương thực

Cây lúa Oryza sativa là một loại cây lương thực quan trọng trong đời sống của người Việt Nam. Từ cây lúa ta có gạo và nếp. Gạo dùng để nấu cơm. Nếp dùng để làm bánh ú, bánh tét, bánh chưng, xôi, xôi vò, cơm rượu v.v… Khi Tết đến người ta luôn nhắc đến:Thịt mỡ dưa, hành câu đối đỏ
Cây nêu, tràng pháo bánh chưng xanh.