Lời phi lộ: Để thay đổi không khí, và theo yêu cầu của một số thân hữu, xin gửi lại một bài viết đã cũ. Đó là một bài phiếm luận đọc cho vui, hay không vui, nhưng để xả stress vào đầu tuần, không phải là một bài nghiên cứu thâm sâu về ngôn ngữ hay văn chương, hoặc, ngược lại, bình dân tục tĩu. Xin quý vị và quý bạn xem qua, góp thêm ý kiến, nếu muốn, cũng cho vui, nghĩa là không tranh luận một cách nghiêm chỉnh, gay cấn.
Để làm cái chuyện đó, người Mỹ có kiểu nói lịch sự, văn vẻ, to make love (= to engage in sexual intercourse), người Pháp, faire l’amour (= accomplir l’acte sexuel). Người Việt mình, cũng rất lịch sự, quen nói làm tình, mặc dù chữ “tình”, trong Việt ngữ, đứng một mình khơi khơi giữa trời, chưa diễn tả hết nghĩa của “to love” hay “aimer” dưới dạng động từ, vì có bao giờ ai (dám) viết “Anh tình em” (I love you, je t’aime)? Nghe được không chứ? Giở tự điển Việt Nam, thấy chữ làm tình (= đàn ông đàn bà ăn nằm với nhau) và ngoài ra không có chữ nào khác tương đương với kiểu nói lịch sự Anh và Pháp. Như vậy, ba kiểu nói, Việt Anh Pháp, giống y chang nhau. Nhưng chả biết mèo nào bắt (chước) mỉu nào?
1) Riêng tiện nhân, từ hai năm nay, lại dùng, và mãi mãi khoái dùng, từ ngữ làm yêu. Khiến một ông bạn vàng còn bên Phú Nhuận rất ư là thắc mắc, tưởng tiện nhân ở Mỹ lâu năm quên cả tiếng Việt (hoặc làm bộ quên tiếng Việt như mấy thằng cha Việt Kiều, gốc nhà quê, áo gấm về làng, trưởng giả học làm sang, nổ còn hơn kho đạn Long Bình) và nhắc, “ông ơi, làm ơn thay nó bằng làm tình đi”. Tiện nhân bèn cười cười, dĩ nhiên trên mail, “OK, thì chữ nào cũng được, miễn là có làm chuyện đó một cách 'hoành tráng', 'chất lượng' là được, cứu cánh biện minh cho phương tiện mà, Machiavel đã chẳng nói như vậy ru?”.
Nguyên do cũng tại thế này: Số là tiện nhân nghỉ hưu đã mấy năm. Một hôm, Sở Y tế Quận, qua trung gian của một người bạn, nhờ tiện nhân đến làm giám khảo, có trả lương, cho một buổi tuyển lựa thông dịch viên Anh-Việt, cùng với hai nhân viên của Sở, một Mỹ, một Việt. Một nữ thí sinh trẻ đẹp, cha mẹ gốc Tàu, sinh ra tại Chợ Lớn và lớn lên tại Mỹ, dĩ nhiên tiếng Anh rất giỏi, còn tiếng Việt lơ lớ, giọng Tàu rặt. Khi được yêu cầu dịch một câu về bệnh Aids ra tiếng Việt, gặp chữ make love khó quá cô không biết nói sao, quýnh lên bèn dịch đại: “ờ à… khi hai đứa làm yêu (make love) mà không có bảo trọng (protection) thì ờ à… hai đứa nó dám (they risk) có cái dịp may (to have the chance) ờ à… chụp (to catch) cái bệnh Aids”.
