Trong kỳ họp thượng đỉnh APEC vừa qua đã có những cuộc gặp gỡ giữa thủ tướng Nhật Abe, chủ tịch Việt Nam Trương Tấn Sang và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Xi Jinping). Đó được cho là dấu hiệu giảm căng thẳng trong mối liên hệ giữa các nước này, nhưng sự lạnh lùng của các nhà lãnh đạo trong lúc bắt tay chụp hình cho thấy là bên sau sân khấu tình hình vẫn chưa bình thường và sẽ không thể bình thường nhanh được. Những hành động khiêu khích của Trung Quốc trong tranh chấp lãnh thổ suốt những năm qua đã để lại dấu vết tiêu cực trong mối quan hệ đối với các nước láng giềng.
Sau khi chiếm đóng hoàn toàn quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, Trung Quốc đã liên tiếp thi hành từng bước để củng cố chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa như xây đồn đóng quân, kiến thiết một sân bay trên đảo Gạc Ma (Johnson Reef South) v.v. Việc dựng dàn khoan dầu HS 981 trong vùng biển Hoàng Sa tháng Tư năm nay là cao điểm của những tranh chấp cho đến nay.
Những hành động ngang ngược này của Trung Quốc ở Biển Đông -mà chính phủ Mỹ đã chỉ trích là đầy tính khiêu khích- xảy ra chỉ một khoảng thời gian ngắn sau những xung đột tương tự tại vùng biển giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Nam Hàn. Vào tháng 11 năm 2013 Trung Quốc đã tuyên bố thành lập một vùng gọi là Không phận phòng thủ trên biển giữa Trung Quốc, Nam Hàn, Nhật và Đài Loan. Vùng không phận này cũng bao gồm bầu trời trên những hòn đảo tranh chấp mà Nhật gọi là Senkaku, Trung Quốc gọi là Điếu Ngư (Diaoyu).
