Phan Châu Trinh đỗ cử nhân năm 1900,
đỗ phó bảng năm 1901, ra làm quan năm 1903.
Năm sau (1904), PCT đột ngôt từ
quan, trở về đời sống thường dân, hoạt động văn hóa chính trịtự do. Đây là một quyết định hết sức táo bạo, đi trước
thời đại, vì lúc
đó, đỗ đại khoa, ra làm quan, là ước mơ của nhiều người để được công danh phú quý.
Năm 1904, PCT cùng
một số thân hữu mở ra phong trào duy
tân, công khai, bất bạo động, không thông qua triều đình, mà vận động trực tiếp
với dân chúng, theo chủ trương “khai dân
trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. Vận động duy tân công khai trực tiếp với dân
chúng, cũng là một điểm mới lúc bấy giờ.
