Trên thế gian này, cái ác chưa bao giờ vắng bóng.
Hành vi ác trong chiến tranh, do cá nhân, do tập thể như vết thương trên cơ thể nhân loại mà tác hại dữ dội và lâu dài và khó trị nhất đến từ nguyên nhân thứ ba: TẬP THỂ.
Trong chiến tranh, tôi không bắn anh thì bị giết dù không mang dòng máu ác mà vẫn tạo ra điều ác.
Cơn giận cá nhân làm mờ lý trí dẫn đến hành động gây ác, nhưng, tác động lên xã hội rất hạn chế.
Ngược lại, cái ác tập thể được xây dựng qua các kế hoạch chi tiết để thực hiện điều ác nhân danh một lý tưởng nên tác hại mọi mặt trong cuộc sống đến mức độ khủng khiếp, mất nhân tính.
Sau Đệ nhị Thế chiến có 3 quốc gia bị chia đôi: nước Đức thành Đông và Tây Đức; Bán đảo Triều Tiên thành Bắc Hàn và Nam Hàn; Việt Nam thành Bắc Việt và Nam Việt. Cả 3 nước đều xây dựng thể chế chính trị đối lập: cộng sản và tư bản.
Tây Đức không dám khai chiến vì quân Mỹ, Anh, Pháp trú đóng ở Tây Đức. Bắc Hàn với 1.4 triệu Giải phóng quân Trung Quốc đã tấn công Nam Hàn (1950-1953) vẫn không nhuộm đỏ Bán đảo Triều Tiền vì phải đối đầu với Lực lượng Liên Hiệp Quốc do Hoa Kỳ chỉ huy. Đảng Cộng sản Việt Nam được sự chỉ đạo trực tiếp, viện trợ toàn diện của cộng sản quốc tế đã xâm lăng Việt Nam Cộng Hoà làm thiệt mạng 4 triệu con dân nước Việt, nhuộm đỏ toàn cỏi Việt Nam.
