[Lời Giới Thiệu của Anne Brunswic*]: Tại Pháp, người đọc biết đến Svetlana Alexievich vào năm 1991 với tác phẩm Những Cỗ Quan Tài Kẽm (Les Cercueils de Zinc), cuốn sách gây sốc và xác định rằng làn gió văn chương đang hướng về phương Đông. Những cựu chiến binh Sô viết trở về từ A Phú Hãn là nhân chứng của vũng lầy đẫm máu, những người mẹ chết ngất trước quan tài của con trai đã dõng dạc lên án sự dối trá của nhà nước. Trong cuộc chiến mà Gorbachev kết thúc sau mười năm không kết quả, chúng tôi đã nhận thức những câu chuyện hãi hùng: buôn lậu, cướp bóc, giết người, tra tấn. Tất cả được thi hành trên danh nghĩa của lý thuyết vô sản. Tác giả, Svetlana Alexievich, sinh năm 1948, vì chống đối chính quyền Lukashenko, đã sống nhiều năm ở hải ngoại và chỉ về nghỉ hè ở Minsk, Belarus, mang dáng dấp một nhà báo tỉnh lẻ, nhũn nhặn, kín đáo, có biệt tài lắng nghe tiếng kêu của người dân bị đàn áp.
Thật ra, Những Cỗ Quan Tài Kẽm là tác phẩm thứ ba của bà. Svetlana Alexievich đã được toàn quốc Liên Xô biết đến lần đầu vào năm 1985 với quyển Chiến Tranh Không Có Gương Mặt Phụ Nữ (La Guerre n’a pas unvisage de femme), một tuyển tập công phu từ những lời khai của các cựu chiến binh Đệ Nhị Thế Chiến mà ngay lúc xuất hiện đã gây ra một cuộc tranh cãi dữ dội. Điều đáng chú ý là lúc đó Gorbachev công khai tôn vinh nỗ lực của bà. Đối với những hậu vệ chính thống của sử thi Liên Xô, ý đồ “chống nhà nước, sống sượng, suy thoái” củaSvetlana Alexievich bị coi là ảnh hưởng trầm trọng đến tinh thần dân tộc, nếu không muốn nói là tội phản quốc. Sách bà bán chạy lên hàng triệu bản, do lòng tò mò của độc giả rất cao độ, nhất là về những điều cấm kỵ xung quanh các “chiến công vĩ đại của nhân dân Liên Xô.”
[*Nhà báo Anne Brunswic sinh năm 1951 tại Paris trong một gia đình Do Thái xuất xứ từ Trung Âu. Trong những năm gần đây bà dạy các môn ngôn ngữ học, văn chương Pháp, báo chí và phim ảnh tài liệu. Nhà xuất bản Actes Sud ở Pháp đã xuất bản ba tác phẩm du ký của bà (về Palestine năm 2004, Siberia năm 2006 và Karelia năm 2009). Hiện nay, bà là phóng viên độc lập cho các tạp chí thời sự, điện ảnh và đài phát thanh.]
*********
