Lời giới thiệu:
Biên khảo này gồm 3 phần, được hoàn tất tháng 12 năm 2013. Phần I và II đã được
giáo sư Trần Lam Giang đưa ra trong 2 buổi thuyết trình ngày 14 tháng 7 và 17
tháng 11 năm 2013 do hội Ái hữu Cựu Học sinh Bưởi-Chu Văn An Nam California tổ
chức tại Westminster, California, dưới chủ đề “38 năm nhìn lại” với 5 diễn giả là các giáo sư Trần Huy Bích,
Phạm Cao Dương, Trần Lam Giang, Lưu Trung Khảo và Nguyễn Xuân Vinh.
I.
QUỐC HIỆU VIỆT NAM
Năm
Nhâm Tuất (1803), chúa Nguyễn Phúc Ánh tức vị, sai sứ sang Tầu cầu phong với quốc
hiệu Nam Việt.
Thanh
triều không chấp thuận, muốn giữ nguyên tên An Nam, viện lẽ Nam Việt là quốc hiệu
thời Triệu Vũ đế, gồm cả Đông Tây Việt (Quảng Đông và Quảng Tây).
Vua
Gia Long 3 lần dâng thư biện giải. Sau đó cho biết nếu vua nhà Thanh không chấp
thuận thì không thụ phong nữa.
Vua
Gia Khánh nhà Thanh không muốn hai nước trở thành đối nghịch, bèn dùng quốc hiệu
Việt Nam phong cho vua Gia Long với ý nghĩa giòng giống Việt ở Nam Giao.
Tháng
2 năm Giáp Tý (1804), vua Gia Long thụ phong với quốc hiệu Việt Nam.
Nếu
Việt Nam chỉ là quốc hiệu do Thanh triều ban cho Gia Long thì đó là một quốc hiệu
làm hoen ố lịch sử, làm nhục nhã quốc dân.
Nhưng,
không phải chỉ là như vậy. Sử sách của ông cha để lại, cho biết Việt Nam là quốc
hiệu đầu tiên của nước ta, nổi chìm qua nhiều thế hệ, thấm vào máu huyết, gắn liền
với tình yêu tổ quốc.
