NẾU...
Nếu bao kẻ quanh con đều hốt hoảng
Trách cứ con mà con vẫn điềm nhiên,
Mặc ai ngờ, con giữ vững niềm tin,
Lại tha thứ cho thế tình ngờ vực;
Nếu chờ đợi không nản lòng bực tức,
Bị dối lừa, vẫn chân thực thẳng ngay,
Bị oán thù, không oán trả thù vay,
Cũng không tỏ ta đây người thánh thiện;
Biết mơ mộng, không chìm trong mộng huyễn,
Biết suy tư, không thành biện thuyết suông,
Gặp vinh quang hay vấp phải tai ương,
Trò ảo hóa một phường xem chẳng khác;
Biết chịu đựng lũ manh tâm xuyên tạc
Bịa lời con để gạt kẻ dại khờ,
Nếu chẳng may tan vỡ cả cơ đồ,
Biết cúi xuống vôi hồ xây dựng lại.
Tiền được cuộc bấy lâu dành dụm mãi
Dám đem liều trong một cái đỏ đen,
Nếu nhỡ thua, không than vãn ươn hèn,
Bắt đầu lại bằng hai bàn tay trắng;
Nếu khắc phục gian nan con cố gắng,
Dốc tâm can cho lý tưởng một đời,
Vẫn bền gan khi tất cả rã rời,
Chí cương quyết không bao giờ bỏ cuộc!
Giữa ô trọc, vẫn giữ tròn đạo đức,
Chốn công hầu, không mất nếp bình dân,
Không lụy phiền vì kẻ địch, người thân,
Xét mọi kẻ không một phần thiên vị;
Nếu con chạy đường xa không lãng phí,
Vì thời gian không ngừng nghỉ buông lơi, *
Thì của con là tất cả trên đời *
Và, hơn nữa, con thành Người, con ạ.
n Bản dịch của Anh Vũ - trích từ tập Anh Hoa
Original version:
* Sáu mươi giây không bỏ phí giây nào
Thì của con là tất cả địa cầu
SI
Si tu peux voir détruit l’ouvrage de ta vie
Et sans dire un seul mot te mettre à rebâtir,
Ou perdre d’un seul coup le gain de cent parties
Sans un geste et sans un soupir;
Si tu peux être amant sans être fou d’amour,
Si tu peux être fort sans cesser d’être tendre
Et, te sentant haï, sans haïr à ton tour,
Pourtant lutter et te défendre;
Si tu peux supporter d’entendre tes paroles
Travesties par des gueux pour exciter des sots,
Et d’entendre mentir sur toi leurs bouches folles
Sans mentir toi-même d’un seul mot ;
Si tu peux rester digne en étant populaire,
Si tu peux rester peuple en conseillant les rois
Et si tu peux aimer tous tes amis en frère
Sans qu’aucun d’eux soit tout pour toi;
Si tu sais méditer, observer et connaître
Sans jamais devenir sceptique ou destructeur,
Rêver, mais sans laisser le rêve être ton maître,
Penser sans n’être qu’un penseur;
Si tu peux être dur sans jamais être en rage,
Si tu peux être brave et jamais imprudent,
Si tu sais être bon, si tu sais être sage
Sans être moral ni pédant;
Si tu peux rencontrer Triomphe après Défaite
Et recevoir ces deux menteurs d’un même front,
Si tu peux conserver ton courage et ta tête
Quand tous les autres les perdront,
Alors les Rois, les Dieux, la Chance et la Victoire
Seront à tout jamais tes esclaves soumis
Et, ce qui vaut bien mieux que les Rois et la Gloire,
Tu seras un homme, mon fils.
(Traduction : André Maurois dans "Les silences du colonel
Bramble")
